Süleyman Demirel, Türkiye Cumhuriyeti'nin 9. Cumhurbaşkanı, Başbakanı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi milletvekili olarak görev yapmış Türk mühendis ve siyasetçidir. Mesleki Kariyeri ve Başarıları boyunca Adalet Partisi ve Doğru Yol Partisi Genel Başkanlığı görevlerini üstlenmiş, çok partili dönemde en çok hükûmet kuran liderlerden biri olmuştur. Türk siyasi tarihinde derin izler bırakan Demirel, ülkenin kalkınma hamlelerinde ve büyük altyapı projelerinde öncü rol oynamıştır.
Bu biyografi; kamuya açık ve doğrulanabilir haber, ansiklopedi ve resmî kaynaklardan derlenmiştir. Bilgilerde zamanla değişiklik olabilir; önemli konularda birincil kaynaktan teyit edilmesi önerilir.
👤 Tek Bakışta Süleyman Demirel
| Adı Soyadı | Süleyman Demirel |
| Mevcut Görevi | Milletvekili |
| Eğitim Durumu | İlköğrenimini Isparta'nın Atabey ilçesine bağlı İslamköy'de tamamlamıştır. Ortaokul ve lise eğitimini Isparta, Muğla ve Afyonkarahisar'daki okullarda bitirmiştir. Yükseköğrenimini ise 1949 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesinde tamamlayarak inşaat yüksek mühendisi olarak mezun olmuştur. |
| Doğum Tarihi | 1924-11-01 |
| Doğum Yeri / Aslen | Isparta |
📅 Kronolojik Özgeçmişi ve Kariyeri
- 1950 : Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğünde göreve başladı ve sulama ile elektrik konularında araştırmalar yapmak üzere Amerika Birleşik Devletleri'ne gönderildi.
- 1953-1954 : Seyhan Barajı inşaatında proje mühendisi olarak çalışırken Başbakan Adnan Menderes'in dikkatini çekti ve 1954 yılında Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü Barajlar Dairesi Başkanlığına atandı.
- 1955-1960 : Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü görevine getirildi. Bu süreçte Eisenhower Vakfı bursiyeri olarak yeniden ABD'ye gitti ve askerlik görevi nedeniyle 1960 yılında genel müdürlükten ayrıldı.
- 1962-1964 : Serbest müşavir-mühendis olarak çalıştı, Orta Doğu Teknik Üniversitesinde inşaat mühendisliği dersleri verdi ve ABD merkezli Morrison Knudsen Inc. firmasının Türkiye temsilciliğini üstlendi.
- 1962 : Adalet Partisine (AP) katılarak aktif siyasete adım attı ve partinin I. Kongresi'nde Genel İdare Kuruluna seçildi.
- 1964 : Adalet Partisi Genel Başkanı Ragıp Gümüşpala'nın vefatı üzerine yapılan genel kongrede 1072 oy alarak Adalet Partisi Genel Başkanı seçildi.
- 1965 : Suat Hayri Ürgüplü başkanlığındaki koalisyon hükûmetinde TBMM dışından Başbakan Yardımcısı ve Devlet Bakanı olarak görev aldı. Aynı yıl yapılan genel seçimlerde Isparta Milletvekili olarak ilk kez TBMM'ye girdi.
- 1965-1971 : Adalet Partisinin tek başına iktidara gelmesiyle Türkiye'nin 12. Başbakanı oldu ve bu dönemde 30. ve 31. Türkiye Cumhuriyeti hükûmetlerini kurarak yönetti.
- 1975-1977 : Adalet Partisi, Millî Selamet Partisi, Milliyetçi Hareket Partisi ve Cumhuriyetçi Güven Partisi ortaklığında kurulan ve I. Milliyetçi Cephe olarak bilinen 39. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti'nde Başbakanlık yaptı.
- 1977-1978 : Seçimlerin ardından kurulan ve II. Milliyetçi Cephe olarak adlandırılan 41. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti'nin Başbakanı olarak görev yaptı.
- 1979-1980 : MHP ve MSP'nin dışarıdan desteklediği bir azınlık hükûmeti olan 43. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti'ni kurarak 12 Eylül 1980 askerî darbesine kadar Başbakanlık görevini sürdürdü.
- 1987-1993 : Siyasi yasağının kalkmasının ardından Doğru Yol Partisi (DYP) Genel Başkanı olarak siyasete geri döndü ve bu süreçte yeniden Başbakanlık makamına geldi.
- 1993-2000 : Turgut Özal'ın vefatının ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Türkiye Cumhuriyeti'nin 9. Cumhurbaşkanı seçildi ve 7 yıl boyunca bu görevi yürüttü.
🏆 Önemli Projeleri, Eserleri ve Başarıları
- Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü döneminde Türkiye genelinde çok sayıda baraj, sulama tesisi ve elektrifikasyon projesinin hayata geçirilmesini yönetmiştir. [1]
- Başbakanlığı döneminde Boğaziçi Köprüsü, Ereğli Demir Çelik İşletmeleri ve Keban Barajı gibi Türkiye'nin sembolik dev altyapı ve sanayi yatırımlarına imza atmıştır. [2]
- Türkiye'nin liberal serbest piyasa ekonomisine geçişinde tarihi bir dönüm noktası olan 24 Ocak Kararları'nı Başbakanlığı döneminde uygulamaya koymuştur. [3]
- Mesleki Kariyeri ve Başarıları boyunca kurduğu 7 farklı hükûmetle Türkiye'de çok partili döneme geçildikten sonra en çok hükûmet kuran siyasetçi unvanını elde etmiştir. [4]
- Başbakanlığı döneminde Türkiye genelinde 268 adet imam hatip okulunun açılışını gerçekleştirerek bu alanda en çok okul açan liderlerden biri olmuştur. [5]
💡 Kesinleşmemiş ve Merak Edilen Bilgiler
Kaynaklarda ve kamuoyunda dile getirilen, kesinleşmemiş bazı bilgiler:
- Halk arasında en çok bilinen lakabı "Çoban Sülü"nün, çocukluğunda köyde çobanlık yaptığı günlerden geldiği söylenir.
- Kaynaklara göre "Barajlar Kralı" unvanı, 1950'lerde Devlet Su İşleri'ndeki su ve baraj çalışmaları nedeniyle kendisine yakıştırılmıştır.
- Rivayete göre "Dün dündür, bugün bugündür" sözünü, 12 Mart muhtırasının baskısı kalktıktan sonra gazetecilere söylediği anlatılır.
- Kesin olmamakla birlikte, siyasete girmeden önce ABD'li bir firmada mühendislik yaptığı dönemin ona "Morrison Süleyman" lakabını kazandırdığı söylenir.
- Seçmen algısında, elindeki fötr şapkayı sallayarak selam vermesi onun en akılda kalan görüntülerinden biri olarak hatırlanır.
- Halk arasında memleketi Isparta'nın İslamköy'ü ve gül diyarı Isparta ile güçlü biçimde özdeşleştirildiği söylenir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Süleyman Demirel'in lakapları nelerdi, "Çoban Sülü" ismi nereden geliyor?
Çocukluğunda köyünde çobanlık yaptığı için "Çoban Sülü" diye anıldı. Kariyeri boyunca birçok lakabı oldu: 1950'lerdeki baraj çalışmaları nedeniyle "Barajlar Kralı", ABD'li Morrison Knudsen firmasında mühendis olarak çalıştığı için "Morrison Süleyman", siyasi yasaklı döneminde "Bir Bilen" ve halk arasında saygıyla "Baba" olarak bilindi.
Süleyman Demirel kaç kez başbakan oldu, cumhurbaşkanlığı hangi yıllar arasındaydı?
1965-1993 arasında yedi kez başbakanlık yaptı; başbakanlıkta toplam yaklaşık 10 yıl 5 ay görev aldı. 16 Mayıs 1993'te TBMM tarafından Türkiye'nin 9. Cumhurbaşkanı seçildi ve 16 Mayıs 2000'e kadar 7 yıllık görev süresini tamamladı.
Süleyman Demirel nereli, nerede doğdu?
1 Kasım 1924'te Isparta'nın Atabey ilçesine bağlı İslamköy'de, çiftçilikle uğraşan bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi.
Süleyman Demirel'in mesleği neydi?
İstanbul Teknik Üniversitesi mezunu inşaat mühendisiydi. Siyasete girmeden önce Devlet Su İşleri'nde (DSİ) çalıştı, genel müdürlüğe kadar yükseldi ve baraj ile sulama projelerindeki çalışmalarıyla tanındı.
Süleyman Demirel hangi siyasi partilerin lideriydi?
1964-1980 yılları arasında Adalet Partisi (AP), 1987-1993 yılları arasında ise Doğru Yol Partisi (DYP) genel başkanlığını yürüttü.
Süleyman Demirel'in eşi ve çocukları var mıydı?
Yaklaşık 65 yıl birlikte olduğu eşi Nazmiye Demirel ile evliydi. Çiftin çocuğu olmadı.
"Dün dündür, bugün bugündür" sözü gerçekten Süleyman Demirel'e mi ait?
Evet. Türk siyasetinin en çok dilden dile dolaşan sözlerinden biridir ve Süleyman Demirel ile özdeşleşmiştir. Değişen koşullara göre tutum belirlemeyi anlatan bir söz olarak hatırlanır.
Süleyman Demirel'in elinde taşıdığı fötr şapka neyi simgeliyordu?
1964'te parti genel başkanı olmasından itibaren siyasi hayatı boyunca halkı sağ elindeki fötr şapkasını sallayarak selamlaması onun simgesi hâline geldi; bu görüntü "sivil siyaset" anlayışının sembolü olarak yorumlandı.
