Türkiye genelinde milyonlarca konut sahibini doğrudan ilgilendiren kentsel dönüşüm sürecinde rıza dönemi sona mı eriyor? Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un yaptığı son açıklamalar, deprem riskine karşı yürütülen çalışmaların artık isteğe bağlı olmaktan çıkıp yasal bir zorunluluk haline geldiğini gösteriyor. Bakanlık verilerine göre Türkiye genelinde acil dönüştürülmesi gereken yüz binlerce riskli konut bulunuyor ve bu konutların tahliyesi için bürokratik engeller tek tek kaldırılıyor.
Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni yasal düzenlemeler, kentsel dönüşüm zorunluluğu kapsamında mülkiyet sahiplerine önemli sorumluluklar yüklüyor. Eski sistemde binaların dönüşüme girebilmesi için üçte iki çoğunluk aranırken, yeni düzenleme ile bu oran salt çoğunluğa yani yüzde 51'e düşürüldü. Bu durum, apartmanlarda ortak karar alma sürecini hızlandırırken, dönüşüme karşı çıkan azınlık hisse sahiplerinin yasal yaptırımlarla karşılaşmasının önünü açıyor.
Yeni dönemde riskli yapı tespiti zorunlu mu sorusu da netlik kazandı. Yetkili kurumlar veya kat maliklerinin salt çoğunluğu tarafından talep edilmesi halinde binalarda risk tespiti doğrudan yapılabiliyor. Karara direnen veya evini tahliye etmek istemeyen malikler için ise kolluk kuvveti desteğiyle tahliye ve yıkım işlemleri gerçekleştirilebiliyor. Rezerv alan yasası kapsamında belirlenen bölgelerde ise bakanlık doğrudan yetki sahibi olarak dönüşüm sürecini başlatabiliyor.
Kentsel Dönüşümde Eski ve Yeni Dönem Karşılaştırması
| Kriter | Eski Süreç | Yeni Zorunlu Süreç |
|---|---|---|
| Karar Oranı | 2/3 (Üçte İki) Çoğunluk | %51 (Salt Çoğunluk) |
| Riskli Yapı Tespiti Yetkisi | Maliklerin bireysel başvurusu | Bakanlık ve Salt Çoğunluk Yetkisi |
| Tahliye Süreleri | 90 güne kadar uzayan süreler | 90 gün sınır ve kolluk kuvveti desteği |
| Devlet Desteği Kriterleri | Sınırlı kredi desteği | Yarısı Bizden hibe ve uzun vadeli kredi |
Maddi açıdan zorlanan vatandaşlar için ise kentsel dönüşüm yarısı bizden kampanyası gibi finansal kolaylıklar sunuluyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından açıklanan güncel destek paketlerine göre, hak sahiplerine hibe, tahliye desteği ve uzun vadeli uygun faizli kredi imkanları sağlanıyor. Bu destekler, zorunlu dönüşüm sürecinin getirdiği mali yükü hafifletmeyi amaçlıyor.
Hukuki açıdan bakıldığında, kentsel dönüşüm zorunluluğu mülkiyet hakkının özüne dokunmadan, kamu yararı ve can güvenliği esasıyla uygulanıyor. Resmi Gazete kararları doğrultusunda, riskli olduğu tespit edilen yapıların yıkımı kaçınılmaz hale geliyor. Karara katılmayan maliklerin hisseleri ise öncelikle diğer paydaşlara, anlaşma sağlanamaması halinde ise rayiç bedel üzerinden hazineye devredilerek satışa çıkarılıyor.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Kentsel dönüşüm kararına katılmayan ev sahibinin hissesine ne olur?
Karara katılmayan maliklerin hisseleri, diğer kat maliklerine açık artırma usulüyle satılır. Alıcı çıkmaması durumunda bu hisseler rayiç bedeli ödenerek Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından satın alınır.
Yeni düzenlemeye göre riskli yapı tespiti zorla yaptırılabilir mi?
Evet, binanın riskli olduğundan şüphelenilmesi durumunda, bakanlık veya yetkilendirilmiş kurumlar maliklerin rızası olmasa dahi resen riskli yapı tespiti yapabilir ve tahliye sürecini başlatabilir.
Kentsel dönüşümde %51 çoğunluk kuralı nasıl uygulanıyor?
Binaların kentsel dönüşüme girmesi, müteahhit seçimi ve yeni projenin onaylanması için artık üçte iki çoğunluk yerine, tüm maliklerin hisseleri oranında salt çoğunluğunun (%51) oyu yeterli kabul ediliyor.
Zorunlu kentsel dönüşümde devlet kira ve yapım desteği ne kadar?
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı 'Yarısı Bizden' kampanyası kapsamında hak sahiplerine hibe desteği, taşınma yardımı ve uygun koşullu kentsel dönüşüm kredisi sağlamaktadır.
