Türkan Saylan kimdir sorusu, Türkiye'de tıp dünyasına ve kız çocuklarının eğitimine yön vermiş öncü bir ismi tanımak isteyenlerin merak ettiği konuların başında gelir. Türkan Saylan, aslen İstanbullu olup, tıp doktoru, akademisyen, yazar ve Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği (ÇYDD) kurucu başkanı olarak görev yapmış, cüzzam (lepra) hastalığına karşı yürüttüğü küresel mücadeleyle tanınan tarihi bir şahsiyettir.
| Adı Soyadı | Türkan Saylan |
| Doğum Tarihi / Yaşı | 13 Aralık 1935 / 73 Yaşında Vefat Etti |
| Doğum Yeri / Memleketi | İstanbul / Aslen İstanbullu |
| Eğitim Durumu | İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi |
| Mesleği / Görevi | Tıp Doktoru, Akademisyen, ÇYDD Kurucu Başkanı |
| Eşi / Aile Durumu | Mustafa Örge (Boşandı) / 2 Çocuklu |
Türkan Saylan Aslen Nereli ve Nerede Doğdu?
Türkan Saylan, 13 Aralık 1935 tarihinde Türkiye'nin en büyük metropolü olan İstanbul'da dünyaya gözlerini açmıştır. Ailesinin kökenleri incelendiğinde, Cumhuriyet döneminin ilk müteahhitlerinden olan babası Samih Salih Bey'in İstanbullu olduğu, annesi Lili Mina Raiman'ın (evlendikten sonraki adıyla Leyla Saylan) ise İsviçre kökenli bir aileye mensup olduğu bilinmektedir. İstanbul'un köklü mahallelerinde büyüyen Saylan, yaşamı boyunca kendisini her zaman İstanbullu ve Anadolu sevdalısı bir Türk aydını olarak tanımlamıştır. Cumhuriyet'in ilk nesil çocuklarından biri olarak, Anadolu'nun dört bir yanındaki dezavantajlı bölgelere yardım götürmeyi ve buralardaki insanlara şifa olmayı hayatının temel gayesi haline getirmiştir. Doğup büyüdüğü bu şehir, onun hem akademik kariyerinin hem de sivil toplum alanındaki büyük mücadelesinin ana merkezi olmuştur.
Türkan Saylan Kaç Yaşında ve Doğum Tarihi Nedir?
Türkan Saylan, 13 Aralık 1935 tarihinde doğmuş ve 18 Mayıs 2009 tarihinde, 73 yaşındayken İstanbul'da hayata gözlerini yummuştur. Yaşamının son dönemlerinde uzun süre boyunca meme kanseriyle mücadele eden Saylan, hastalığının en ileri aşamalarında bile toplumsal projelerden, kız çocuklarının burs imkanlarından ve akademik çalışmalarından kopmamıştır. Onun 73 yıllık ömrü, sadece bireysel bir başarı hikayesi değil, aynı zamanda Türkiye'nin modernleşme, çağdaşlaşma ve eğitimde fırsat eşitliği mücadelesinin de en somut göstergelerinden biridir. Vefat ettiğinde arkasında binlerce eğitimli genç kız, tedavi edilmiş binlerce cüzzam hastası ve modern tıp dünyasına kazandırılmış sayısız akademik çalışma bırakmıştır. Doğum günü olan 13 Aralık, her yıl eğitim ve bilim camiasında saygıyla anılmaktadır.
Türkan Saylan Eğitim Hayatı ve Mezun Olduğu Okullar
Türkan Saylan'ın eğitim hayatı, onun bilime ve aydınlanmaya olan inancının ilk şekillendiği dönemdir. İlköğrenimini 1944 ile 1946 yılları arasında Kandilli İlkokulu'nda tamamlayan Saylan, ardından Türkiye'nin en köklü kız okullarından biri olan Kandilli Kız Lisesi'ne devam etmiş ve buradan 1953 yılında başarıyla mezun olmuştur. Lise eğitiminin ardından tıp alanına yönelerek İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne girmiştir. 1963 yılında tıp fakültesinden mezun olarak doktor unvanını almıştır. Tıp eğitimini tamamladıktan sonra uzmanlığını deri ve zührevi hastalıklar (dermatoloji) üzerine yapmaya karar vermiştir. 1968 yılında İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Dermatoloji Anabilim Dalı'nda uzman olmuş, ardından İngiltere'de Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) bursuyla lepra üzerine ileri düzey çalışmalar gerçekleştirmiştir. 1972 yılında doçent, 1977 yılında ise profesör unvanını alarak akademik kariyerinin zirvesine ulaşmıştır.
Türkan Saylan Tıp ve Sivil Toplum Kariyeri
Türkan Saylan'ın kariyeri, tıp dünyasındaki devrim niteliğindeki çalışmaları ve sivil toplum alanındaki liderliği olmak üzere iki ana sütun üzerine kuruludur. Tıp alanında, o dönemlerde toplum dışına itilen ve tedavisi olmadığı düşünülen cüzzam (lepra) hastalığına karşı büyük bir savaş açmıştır. 1976 yılında Cüzzamla Savaş Derneği'ni kurmuş ve 1986 yılında kendisine Hindistan'da uluslararası düzeyde prestije sahip olan "Uluslararası Gandhi Ödülü" verilmiştir. İstanbul Üniversitesi Lepra Araştırma ve Uygulama Merkezi'nin kuruculuğunu üstlenmiş ve uzun yıllar bu merkezin müdürlüğünü yürütmüştür. Sivil toplum alanında ise 1989 yılında bir grup aydınla birlikte Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği'ni (ÇYDD) kurmuştur. ÇYDD çatısı altında özellikle kırsal kesimdeki kız çocuklarının okula kazandırılması amacıyla "Kardelenler" projesini başlatmış, on binlerce kız çocuğunun eğitim alarak meslek sahibi olmasına öncülük etmiştir.
Türkan Saylan Eş ve Aile Hayatı
Türkan Saylan, özel hayatında tıp kariyerinin ilk yıllarında Mustafa Örge ile evlenmiş, ancak yoğun çalışma temposu ve hayat vizyonlarının farklılaşması sebebiyle bu evliliği daha sonra sonlandırmıştır. Bu evlilikten Çağlayan ve Çınar adında iki erkek evladı dünyaya gelmiştir. Çocuklarına hem şefkatli bir anne hem de örnek bir bilim insanı olarak rehberlik eden Saylan, torun sahibi olmanın da mutluluğunu yaşamıştır. Aile hayatında her zaman mütevazı, gösterişten uzak ve paylaşımcı bir yaşam tarzını benimsemiştir. Kendi çocuklarının yanı sıra, ÇYDD aracılığıyla eğitimine destek olduğu binlerce kız çocuğunu juga kendi evladı gibi görmüş, onların eğitim süreçlerini ve kariyer gelişimlerini yakından takip etmiştir. Ailesi, onun vefatından sonra da onun anısını ve mirasını yaşatmak için sivil toplum çalışmalarına destek vermeye devam etmiştir.
Türkan Saylan Güncel ve Gündeme Geliş Sebebi
Türkan Saylan, vefatının üzerinden yıllar geçmiş olmasına rağmen Türkiye'nin toplumsal hafızasında ve güncel tartışmalarında her zaman yerini korumaktadır. Özellikle her yıl 18 Mayıs vefat yıl dönümünde ve 13 Aralık doğum gününde, eğitimde fırsat eşitliği, kadın hakları ve laik bilimsel eğitim konuları çerçevesinde saygıyla anılmaktadır. Son yıllarda dijital platformlarda, belgesellerde ve akademik panellerde onun cüzzamla mücadele yöntemi ve sivil toplum örgütlenme modeli modern tıp tarihi derslerinde örnek olay olarak okutulmaktadır. Ayrıca, kız çocuklarının eğitimi için başlattığı burs programlarının günümüzdeki önemi ve sürdürülebilirliği tartışılırken Türkan Saylan'ın vizyoner kişiliği sıklıkla referans gösterilmektedir. O, sadece geçmişin bir figürü değil, Türkiye'nin çağdaşlaşma yolculuğunun güncel bir sembolü olmaya devam etmektedir.
Türkan Saylan Hakkında İlgi Çekici ve Teyit Edilmemiş Bilgiler
Türkan Saylan'ın aktif sivil toplum mücadelesi ve toplumsal olaylardaki net duruşu, hayatı boyunca pek çok spekülasyonu ve teyit edilmemiş iddiayı da beraberinde getirmiştir. Özellikle yaşamının son yıllarında, Ergenekon soruşturmaları kapsamında evinin aranması sürecinde, bazı çevreler tarafından çeşitli asılsız iddialar ortaya atılmıştır. Bu iddialar arasında, Saylan'ın dış güçlerden fon aldığı veya bazı yasa dışı yapılanmalarla bağlantılı olduğu öne sürülmüşse de, bu iddiaların hiçbiri hukuki veya somut belgelerle kanıtlanamamış, tamamen siyasi kutuplaşmanın ürünü iddialar olarak kalmıştır. Ayrıca, annesinin kökeni üzerinden yapılan bazı etnik ve dini spekülasyonlar da dönem dönem gündeme getirilmiştir; ancak Saylan, her fırsatta Türkiye Cumhuriyeti'nin bir vatandaşı olarak laik ve demokratik değerlere bağlılığını dile getirmiştir. Bu tür teyit edilmemiş iddialar, onun bilimsel ve insani mirasını gölgeleyememiştir.
Kaynaklarda ve kamuoyunda dile getirilen, kesinleşmemiş bazı bilgiler:
- Kaynaklara göre annesinin İsviçre kökenli olması nedeniyle küçük yaşta yabancı dille tanıştığı ve dile hakimiyetinin güçlü olduğu anlatılır.
- Kesin bir sıralama olmamakla birlikte, Türkiye'de cüzzamın kontrol altına alınmasında en büyük paya sahip hekimlerden biri olarak anılır.
- Sevenleri arasında, burs verdiği genç kızlar için kullandığı 'Kardelenler' ifadesini çok sevdiği ve öğrencilerini kendi çocukları gibi sahiplendiği söylenir.
- Yazdığı 'AT KIZ' kitabından hareketle, gençliğinde ata binmeye ve doğa sporlarına düşkün, hareketli bir kişiliği olduğu halk arasında anlatılır.
- Kesin olmamakla birlikte, adının vefatından sonra ülke genelinde çok sayıda okula, caddeye ve sağlık kuruluşuna verilmesinin, eğitim alanındaki etkisinin bir göstergesi olarak yorumlandığı ifade edilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Türkan Saylan kimdir ve ne yapmıştır?
Türkan Saylan, Türk tıp doktoru, akademisyen ve ÇYDD kurucusudur. Cüzzam hastalığının tedavisinde dünya çapında başarılar elde etmiş ve kız çocuklarının eğitimi için devrim niteliğinde projeler yürütmüştür.
Türkan Saylan aslen nerelidir?
Türkan Saylan, 13 Aralık 1935 tarihinde İstanbul'da doğmuş olup aslen İstanbulludur.
Türkan Saylan hangi üniversiteden mezundur?
Türkan Saylan, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunudur ve uzmanlığını aynı üniversitenin Dermatoloji Anabilim Dalı'nda tamamlamıştır.
Türkan Saylan ne zaman ve neden vefat etti?
Türkan Saylan, 18 Mayıs 2009 tarihinde, uzun süredir mücadele ettiği meme kanseri nedeniyle 73 yaşında İstanbul'da vefat etmiştir.
Türkan Saylan hangi okulları bitirdi, mesleği neydi?
Kandilli Kız Lisesi'nin ardından 1963'te İstanbul Tıp Fakültesi'ni bitirdi. Deri ve Zührevi Hastalıklar (dermatoloji) uzmanı oldu; 1972'de doçent, 1977'de profesör unvanını aldı. Uzun yıllar İstanbul Tıp Fakültesi'nde akademisyen ve yönetici olarak görev yaptı.
Türkan Saylan hangi hastalıkla mücadelesiyle tanınır?
Cüzzam (lepra) ile mücadelesiyle tanınır. Cüzzamla Savaş Derneği'ni kurdu ve 1981-2001 arasında İstanbul Tıp Fakültesi Lepra Araştırma ve Uygulama Merkezi'ni yönetti. Türkiye'de cüzzamın kontrol altına alınmasında öncü isimlerden biri olarak anılır.
ÇYDD (Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği) nedir, Türkan Saylan'ın rolü neydi?
1989'da kurulan Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği'nin kurucuları arasında yer aldı ve uzun yıllar genel başkanlığını yürüttü. Dernek, özellikle kız çocuklarının eğitimine destek veren burs ve okullaşma çalışmalarıyla tanınır.
Kardelenler ve Baba Beni Okula Gönder projeleri nedir?
ÇYDD öncülüğünde yürütülen, maddi imkanı kısıtlı kız öğrencilere burs ve barınma sağlayan eğitim seferberlikleridir. Türkan Saylan'ın öncülük ettiği bu çalışmalar kapsamında yıllar içinde yüz binin üzerinde genç kıza eğitim desteği verildiği belirtilir.
Türkan Saylan hangi ödülleri aldı?
En bilinen ödülü, cüzzamla mücadelesi nedeniyle 1986'da Hindistan tarafından verilen Uluslararası Gandhi Ödülü'dür. Ayrıca İstanbul Üniversitesi'nin Atatürk İlke ve Devrimleri ödülü ile İngiltere ve Kuzey Amerika'daki dermatoloji derneklerinden onur üyelikleri de bulunmaktadır.
Türkan Saylan'ın kitapları nelerdir?
Yazdığı eserler arasında 'Cumhuriyetin Bireyi Olmak', 'AT KIZ', 'Güneş Umuttan Şimdi Doğar' ve mesleki alanda 'Sağlık Hizmetlerinde Deri ve Zührevi Hastalıklar El Kitabı' gibi kitaplar bulunur. Hem tıp hem de toplumsal konularda üretken bir yazardı.
Türkan Saylan'ın ailesi, eşi ve çocukları hakkında ne biliniyor?
Tıp Fakültesi öğrencisiyken 1957'de evlendi; 1958'de Çağlayan, 1960'ta Çınar adında iki oğlu dünyaya geldi. Adı bugün Türkiye'nin çeşitli illerinde birçok okula ve sağlık kuruluşuna verilmiştir.
