Yatırımcıların son dönemde arama motorlarında en çok sorguladığı makroekonomik başlıkların başında, geleneksel tasarruf aracı olan değerli metallerin fiyat patikası geliyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan haftalık para ve banka istatistikleri ile Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri, yurt içi yerleşiklerin portföy tercihlerinde güvenli liman algısının gücünü koruduğunu net bir şekilde ortaya koyuyor. Mayıs ayı itibarıyla yıllık enflasyonun yüzde 75,45 seviyesine ulaşması, tasarrufların satın alma gücünü koruma güdüsünü artırarak fiziki ve kaydi altın talebini tetikleyen en önemli unsurlar arasında yer alıyor.
Peki, yurt içi piyasalarda gram bazında yeni zirveler görülecek mi? Bu sorunun yanıtı, küresel merkez bankalarının faiz indirim süreçleri ile TCMB'nin sıkı para politikası duruşunun yarattığı dengede gizleniyor. ABD Merkez Bankası'nın (Fed) politika faizini yüksek seviyelerde tutma eğilimi küresel ons fiyatını baskılasa da, yurt içinde dolar/TL kuru ve enflasyon beklentileri gram fiyatının taban seviyesini yukarı taşıyor. TCMB'nin yayımladığı Piyasa Katılımcıları Anketi sonuçlarına göre, yıl sonu döviz kuru beklentilerindeki yukarı yönlü seyir, gram bazındaki fiyatlamaların orta vadede gücünü koruyacağına işaret ediyor.
Resmi Gazete'de yayımlanan ithalat rejimi kararları ve değerli maden ithalatına getirilen kota uygulamaları da iç piyasadaki arz-talep dengesini doğrudan etkiliyor. Kota sınırlamaları sebebiyle yurt içi fiziki altın fiyatı ile uluslararası spot piyasa arasındaki makas zaman zaman kilogram başına bin dolara kadar ulaşıyor. Bu durum, yerel piyasada fiyatların küresel fiyatlara kıyasla daha primli seyretmesine yol açıyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın altın rafinerilerine yönelik getirdiği yeni standartlar ve yarım gramlık üretim yasakları da piyasadaki likidite kompozisyonunu değiştiren diğer yasal düzenlemeler olarak öne çıkıyor.
Makroekonomik Göstergeler ve Değerli Metal Dengesi
- TÜİK Yıllık Enflasyon Oranı (Mayıs): %75,45
- TCMB Politika Faizi (Bir Hafta Vadeli Repo): %50,00
- Yurt İçi Yerleşiklerin Kıymetli Maden Depo Hesapları: 32,4 Milyar Dolar
- İthalat Kotası Sonrası Yurt İçi/Yurt Dışı Fiyat Makası: ~800-1000 USD/Kg
TCMB'nin rezerv biriktirme stratejisi de piyasadaki toplam talep üzerinde belirleyici bir rol oynuyor. Merkez bankalarının net alıcı pozisyonunu sürdürmesi, küresel ölçekte fiyatların aşağı yönlü hareketlerini sınırlayan en büyük destek duvarını oluşturuyor. Yurt içinde ise bankacılık sektöründeki mevduat faizlerinin yüzde 50'nin üzerinde seyretmesi, değerli metallere yönelen alternatif maliyeti artırsa da, enflasyonun üzerinde reel getiri elde etme arayışı tasarruf sahiplerini bu alanda tutmaya devam ediyor.
Akademik çalışmalara göre, Türkiye'de hanehalkı tasarruf eğilimlerinde jeopolitik riskler ve enflasyonist dönemler doğrudan fiziki varlıklara yönelimi artırıyor. İstanbul Altın Rafinerisi (İAR) ve ilgili finans enstitülerinin raporlarında, özellikle negatif reel faiz dönemlerinde veya enflasyon beklentilerinin yüksek seyrettiği süreçlerde, geleneksel yatırım araçlarının portföy koruma performansının diğer finansal enstrümanlara göre daha yüksek oynaklık koruması sağladığı vurgulanıyor.
Gelecek dönem projeksiyonlarında, küresel faiz indirim döngüsünün başlamasıyla birlikte ons tarafında yaşanabilecek yukarı yönlü hareketlerin, yurt içindeki kur artışıyla birleşmesi durumunda yeni rekor seviyelerin kaçınılmaz olacağı öngörülüyor. Ancak TCMB'nin dezenflasyon süreci kapsamında atacağı kararlı adımlar ve TL mevduatı özendirici ek tedbirler, bu yükseliş ivmesini sınırlayabilecek temel risk faktörleri olarak masada duruyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Altın fiyatlarını belirleyen en önemli iki unsur nedir?
Yurt içi altın fiyatları, küresel spot ons fiyatı ve dolar/TL kuru olmak üzere iki temel değişken üzerine kuruludur. Ons fiyatı küresel gelişmelere göre yön bulurken, gram fiyatı yurt içindeki kur hareketlerinden doğrudan etkilenir.
İthalat kotaları fiyatları nasıl etkiliyor?
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından uygulanan ithalat kotaları, yurt içindeki fiziki arzı sınırladığı için iç piyasadaki gram fiyatının uluslararası spot fiyatlara göre daha primli ve yüksek seviyelerden işlem görmesine neden olmaktadır.
Enflasyon yükselirken altın neden güvenli liman olarak görülür?
Enflasyonist dönemlerde kâğıt para birimlerinin satın alma gücü erirken, fiziki varlıklar reel değerlerini koruma eğilimindedir. Bu nedenle tasarruf sahipleri, birikimlerinin değerini korumak amacıyla bu limana yönelir.
