Altının değer kazandığı dönemlerde yatırımcıların aklına hep aynı soru takılıyor: Bireysel Emeklilik Sistemi'ndeki (BES) birikimlerimi altın fonuna mı yönlendirmeliyim? Bu sorunun herkese uyan tek bir cevabı yok; yanıt, kişinin risk iştahına, vade beklentisine ve portföyünün geneline göre değişiyor.
BES, malum, çalışanların uzun vadeli birikim yapmasını devlet katkısıyla teşvik eden bir sistem. Katılımcılar, birikimlerini hisse senedi, tahvil-bono ve altın gibi farklı fonlarda değerlendirebiliyor. Özellikle enflasyon kaygısının arttığı bu günlerde altın fonları bir adım öne çıkıyor.
Altın Fiyatları Ne Zaman Yükselir?
Altının fiyatını etkileyen birkaç temel dinamik var. Küresel piyasalarda işler sarpa sardığında, yani jeopolitik gerilimler, ekonomik krizler baş gösterdiğinde yatırımcılar güvenli liman olarak altına sığınır. Bu da fiyatları yukarı çeker. ABD Doları'nın zayıfladığı dönemler de altına yarar, çünkü altının uluslararası fiyatı dolarla belirlenir.
Merkez bankalarının faiz indirdiği veya piyasaya para sürdüğü zamanlar da altın için genellikle pozitif bir ortam yaratır. İşin bir de Türkiye bacağı var: Döviz kurundaki oynaklık, yurt içi altın fiyatlarını doğrudan etkiliyor. Yani hem ons fiyatı hem de dolar/TL kuru aynı anda yükseldiğinde, TL bazlı getiri katlanarak artabiliyor.
BES'te Altın Fonunun Avantajları
BES'teki altın fonlarının en büyük kozu, şüphesiz yüzde 30'luk devlet katkısı. Yatırılan her 100 TL, anında 130 TL oluyor. Bu teşvik, fon türünden bağımsız olarak geçerliliğini koruyor.
Uzun vadede ise altın, enflasyona karşı bir kalkan görevi görüyor. Onlarca yıllık birikim hedefleyen BES katılımcıları için bu, portföyü dengelemek adına önemli bir avantaj. Ayrıca kasada altın saklama, çalınma derdi de yok; bu işi fon yöneticisi üstleniyor.
Dezavantajlar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Madalyonun bir de öbür yüzü var. Altın, hisse senedi gibi temettü ya da tahvil gibi faiz getirisi sağlamaz. Tek kazanç kapısı fiyatının artmasıdır. Bu da bazı dönemlerde portföyün yerinde saymasına neden olabilir.
Fiyat oynaklığı da cabası. Altın kısa vadede sert düşüşler yaşayabilir. Unutmamak lazım, 2013'te ons altın bir yılda yüzde 28 değer kaybetmiş ve birçok yatırımcıyı üzmüştü. BES'in uzun vadeli yapısı bu riski azaltsa da emekliliğe birkaç yıl kala altın ağırlığını artırmak tehlikeli olabilir.
Bir de görünmez maliyet var: Fon yönetim ücretleri. Fona göre değişen bu kesintiler, uzun vadede bileşik etkiyle toplam getiriyi törpüleyebilir.
Portföyde Ne Kadar Yer Verilmeli?
Bu konuda sihirli bir formül olmasa da uzmanların genel tavsiyesi, altının toplam portföydeki payını yüzde 10 ila 20 bandında tutmak yönünde. Bu oran, hem enflasyona karşı koruma sağlar hem de portföyü aşırı dalgalanmalardan korur. Tabii ki en doğru oranı, emekliliğe kalan süre ve kişisel risk toleransı belirleyecektir.
Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) verilerine göre, Türkiye'de BES katılımcılarının sayısı 2024 sonu itibarıyla 13 milyonu aştı. Bu katılımcıların yönetilen toplam fon büyüklüğü ise 800 milyar TL sınırına dayandı. Bu devasa rakamlar, sistemdeki fon tercihlerinin ne kadar büyük bir birikimin kaderini çizdiğini gösteriyor.
