Necmettin Erbakan, Türk makine yüksek mühendisi, akademisyen, siyasetçi ve Millî Görüş ideolojisinin kurucusudur. 29 Ekim 1926 tarihinde Sinop'ta doğan Erbakan, Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı olarak görev yapmış ve Türk siyasi hayatına yön veren en önemli liderlerden biri olmuştur.
| Adı Soyadı | Necmettin Erbakan |
| Doğum Tarihi / Yaşı | 29 Ekim 1926 (Vefat: 27 Şubat 2011) |
| Doğum Yeri / Memleketi | Sinop |
| Eğitim Durumu | İstanbul Teknik Üniversitesi (Lisans) / RWTH Aachen (Doktora) |
| Mesleği / Görevi | Siyasetçi, Akademisyen, Makine Yüksek Mühendisi |
| Eşi / Aile Durumu | Nermin Erbakan (Eşi), 3 Çocuk |
Necmettin Erbakan Aslen Nereli ve Nerede Doğdu?
Necmettin Erbakan, 29 Ekim 1926 tarihinde Sinop'ta dünyaya gelmiştir. Babasının ağır ceza reisi olarak görev yapması nedeniyle çocukluğu Türkiye'nin farklı şehirlerinde geçmiştir. Erbakan ailesinin kökenleri Adana'nın Kozan (Saimbeyli) bölgesine, oradan da Selçuklu Devleti dönemine kadar uzanan köklü bir geçmişe dayanmaktadır. Sinop'ta doğmuş olmasına rağmen, ailesinin memuriyet hayatı sebebiyle ilk ve orta öğrenimini farklı illerde tamamlamıştır. Erbakan, her fırsatta Anadolu'nun manevi ve kültürel mirasına olan bağlılığını dile getirmiş, aslen nereli olduğu sorulduğunda ise tüm Türkiye'yi kucaklayan bir vizyon ortaya koymuştur.
Doğduğu kent olan Sinop, onun hayatında her zaman özel bir yere sahip olmuştur. Karadeniz'in bu tarihi liman kentinde başlayan yaşam yolculuğu, onu Türkiye'nin en kritik dönemlerinde başbakanlık koltuğuna kadar taşımıştır. Erbakan'ın doğduğu ev ve çocukluk yıllarına dair anılar, onun milli sanayi ve yerli üretim fikirlerinin temelini oluşturan gözlemlerle doludur.
Necmettin Erbakan Kaç Yaşında ve Doğum Tarihi Nedir?
Necmettin Erbakan, Cumhuriyet'in ilanından tam üç yıl sonra, 29 Ekim 1926 tarihinde doğmuştur. Doğum gününün Cumhuriyet Bayramı ile aynı güne denk gelmesi, hayatı boyunca milli bayramlarda ve özel günlerde sıkça vurgulanan bir detay olmuştur. Erbakan, 27 Şubat 2011 tarihinde Ankara'da tedavi gördüğü hastanede solunum yetmezliği ve kalp yetmezliği sebebiyle 84 yaşında vefet etmiştir.
84 yıllık ömrüne sığdırdığı akademik başarılar, sanayi hamleleri ve siyasi mücadeleler, Türkiye'nin modernleşme ve demokratikleşme sürecinin adeta bir özeti niteliğindedir. Yaşadığı her dönemde enerjisi, hitabet gücü ve çalışma azmiyle genç nesillere örnek olan Erbakan, ileri yaşlarında bile aktif siyasetin ve fikir üretiminin merkezinde yer almayı sürdürmüştür.
Necmettin Erbakan Eğitim Hayatı ve Mezun Olduğu Okullar
Necmettin Erbakan'ın eğitim hayatı üstün başarılar ve derecelerle doludur. İlköğrenimine Kayseri'de başlamış, babasının tayini nedeniyle Trabzon'da devam etmiştir. Ortaöğrenimini ise 1937 yılında başladığı İstanbul Erkek Lisesi'nde, 1943 yılında okul birincisi olarak tamamlamıştır. Lise yıllarındaki matematik ve fizik dehası, onun mühendislik kariyerinin ilk sinyallerini vermiştir.
Aynı yıl sınavsız geçiş hakkı olmasına rağmen sınava girmeyi tercih ederek İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Makine Fakültesi'ne ikinci sınıftan başlamıştır. 1948 yılında İTÜ'den üstün başarıyla mezun olan Erbakan, aynı yıl motorlar kürsüsünde asistan olarak göreve başlamıştır. İTÜ Makine Fakültesi akademik arşivlerinde, Erbakan'ın üstün başarısı ve asistanlık döneminde gerçekleştirdiği projeler halen genç mühendis adaylarına örnek gösterilmektedir. 1951 yılında üniversite tarafından Almanya'daki RWTH Aachen (Aachen Teknik Üniversitesi) bünyesine bilimsel araştırmalar yapmak üzere gönderilmiştir. Burada dizel motorlar üzerine yazdığı doktora teziyle Alman akademik çevrelerinde büyük takdir toplamış ve çok genç yaşta doktor unvanını almıştır.
Necmettin Erbakan Siyasi Kariyeri
Necmettin Erbakan, Türk siyasi tarihine "Millî Görüş" hareketinin kurucu lideri olarak damgasını vurmuştur. Siyasi mücadelesine 1969 yılında Konya'dan bağımsız milletvekili seçilerek başlayan Erbakan, kısa süre sonra 1970 yılında Millî Nizam Partisi'ni (MNP) kurmuştur. TBMM resmi arşiv kayıtlarına göre, Konya milletvekilliği ile başlayan parlamento hayatı boyunca Türkiye'nin sanayileşme politikalarında aktif rol oynamıştır. MNP'nin kapatılmasının ardından 1972'de Millî Selamet Partisi'ni (MSP) kurarak mücadelesini sürdürmüştür. 1974 yılında Bülent Ecevit liderliğindeki CHP ile kurulan koalisyon hükümetinde Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı olarak görev almış, bu dönemde Kıbrıs Barış Harekâtı'nın kararlı savunucularından biri olmuştur.
1980 askeri darbesi sonrasında siyasi yasaklı hale gelen Erbakan, yasağının kalkmasıyla birlikte 1987 yılında Refah Partisi'nin genel başkanı olmuştur. 1995 genel seçimlerinde Refah Partisi'ni birinci parti yaparak tarihi bir başarıya imza atmış ve 1996 yılında Doğru Yol Partisi (DYP) ile Refah-Yol koalisyon hükümetini kurarak Başbakanlık makamına tırmanmıştır. Başbakanlığı döneminde "Havuz Sistemi" ve "D-8" (Gelişmekte Olan 8 Ülke) gibi vizyoner projeleri hayata geçirmiştir. 28 Şubat süreci sonrasında hükümetten istifa etmek zorunda kalmış, partisi kapatıldıktan sonra Fazilet Partisi ve son olarak Saadet Partisi liderliği ile siyasi mücadelesine vefatına kadar devam etmiştir.
Necmettin Erbakan Eş ve Aile Hayatı
Necmettin Erbakan, aile hayatına ve geleneksel aile değerlerine büyük önem veren bir liderdi. 1967 yılında Nermin Erbakan (sağlığında Nermin Saatçioğlu) ile dünya evine girmiştir. Nermin Erbakan, eşinin siyasi mücadelesinde her zaman en büyük destekçisi olmuş, mütevazı ve hayırsever kişiliğiyle tanınmıştır. Nermin Hanım, 2005 yılında vefat etmiştir.
Çiftin bu evlilikten Zeynep, Elif ve Fatih adlarında üç çocuğu dünyaya gelmiştir. Oğlu Fatih Erbakan, babasının siyasi mirasını devralarak günümüzde Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı olarak aktif siyaset yapmaktadır. Erbakan ailesi, Türk toplumunda her zaman saygın, bir arada ve değerlerine bağlı bir profil çizmiştir.
Necmettin Erbakan Siyasi Görüşü ve Hangi Partili?
Necmettin Erbakan, Türkiye'de muhafazakar, dindar ve yerli kalkınmayı esas alan "Millî Görüş" ideolojisinin kurucusu ve lideridir. Siyasi hayatı boyunca Batı taklitçiliğine karşı çıkmış, ağır sanayi hamlelerini, yerli üretimi ve İslam dünyasının ekonomik-siyasi birliğini savunmuştur. Erbakan sırasıyla Millî Nizam Partisi, Millî Selamet Partisi, Refah Partisi, Fazilet Partisi ve Saadet Partisi'nin kuruculuğunu ve liderliğini yapmıştır.
Onun siyasi felsefesi, Türkiye'nin kendi öz kaynaklarıyla kalkınabileceği inancına dayanıyordu. Faizsiz ekonomik sistem, adil düzen ve sömürgeci küresel sisteme karşı güçlü bir duruş, Erbakan'ın siyasi kimliğinin en belirgin unsurları arasındadır.
Necmettin Erbakan Güncel ve Gündeme Geliş Sebebi
Necmettin Erbakan, vefatının üzerinden yıllar geçmesine rağmen Türkiye'nin sanayi, savunma sanayii ve dış politika vizyonu her tartışıldığında gündeme gelmektedir. Özellikle Türkiye'nin yerli otomobil projesi TOGG, yerli İHA/SİHA teknolojileri ve savunma sanayiindeki millileşme adımları, Erbakan'ın 1950'lerde Gümüş Motor ile başlattığı ve ömrü boyunca savunduğu "Ağır Sanayi Hamlesi" vizyonunun birer meyvesi olarak kabul edilmektedir.
Ayrıca her yıl 27 Şubat dolayısıyla düzenlenen anma törenleri, onun siyasi ve ekonomik öngörülerinin günümüz küresel gelişmelerine ışık tutması sebebiyle medyada geniş yer bulmaktadır. Kurucusu olduğu D-8 teşkilatının küresel jeopolitikteki önemi de güncelliğini korumaktadır.
Necmettin Erbakan Hakkında İlgi Çekici ve Teyit Edilmemiş Bilgiler
Necmettin Erbakan'ın akademik ve mühendislik dehasına dair birçok anlatı mevcuttur. Bunlerden en bilineni, Almanya'da bulunduğu yıllarda meşhur Leopard tanklarının motor tasarım süreçlerinde ve motorlarındaki teknik sorunların çözümünde başrol oynadığı iddiasıdır. Bu bilgi birçok biyografide gururla aktarılsa da, Alman askeri arşivleri ve resmi belgelerle tam olarak detaylandırılmadığı için bazı çevrelerce teyit edilmemiş bir iddia olarak değerlendirilmektedir.
Bunun yanı sıra, üniversite yıllarında geleceğin bir diğer önemli siyasi lideri Süleyman Demirel ile olan sınıf arkadaşlığı ve aralarındaki tatlı rekabet de Türk siyasi tarihinin en ilgi çekici anekdotları arasında yer alır. Erbakan'ın dehası sayesinde İTÜ'de bazı dersleri sınavsız geçtiği yönündeki söylentiler de akademik çevrelerde sıkça konuşulan ancak resmi olarak belgelenmemiş iddialardandır.
Kaynaklarda ve kamuoyunda dile getirilen, kesinleşmemiş bazı bilgiler:
- Kaynaklarda, İstanbul Teknik Üniversitesi'nden çok yüksek bir not ortalamasıyla (yaklaşık 3,96) mezun olduğu ve bu başarısı sayesinde yurt dışına gönderildiği anlatılır; kesin rakam farklı kaynaklarda değişebiliyor.
- Halk arasında 'yerli motor ve yerli sanayinin öncüsü' olarak anılır; Gümüş Motor girişimi, taraftarları tarafından millî kalkınma fikrinin sembolü olarak hatırlanır.
- Almanya'daki araştırma yıllarında ağır motor/tank motoru projelerinde çalıştığı yaygın olarak söylenir; ayrıntılar kaynaktan kaynağa değiştiği için kesinleşmiş sayılmaz.
- Eşi Nermin Hanım'la, dönemin siyasetçisi Süleyman Demirel vesilesiyle tanıştıkları rivayet edilir.
- Etkili hitabeti ve kendine özgü konuşma üslubu, sevenleri arasında en çok akılda kalan yönlerinden biri olarak anılır.
- 'Hoca' lakabının, hem profesörlüğünden hem de takipçileri nezdindeki manevi-önder algısından geldiği genel kabul görür.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Necmettin Erbakan ne zaman ve neden öldü?
Necmettin Erbakan, 27 Şubat 2011 tarihinde Ankara'da tedavi gördüğü hastanede solunum ve kalp yetmezliği nedeniyle 84 yaşında vefat etmiştir.
Gümüş Motor projesi nedir?
Gümüş Motor, Necmettin Erbakan öncülüğünde 1956 yılında kurulan ve Türkiye'nin ilk yerli motorunu üreten tarihi sanayi fabrikasıdır.
D-8 Teşkilatı nedir ve kim kurmuştur?
D-8 (Developing 8), Necmettin Erbakan'ın başbakanlığı döneminde 15 Haziran 1997'de kurulan, gelişmekte olan 8 büyük Müslüman ülkenin üye olduğu ekonomik iş birliği örgütüdür.
Necmettin Erbakan'ın mezarı nerededir?
Necmettin Erbakan'ın mezarı, kendi vasiyeti üzerine devlet töreni yapılmaksızın İstanbul Zeytinburnu'ndaki Merkezefendi Mezarlığı'na, eşi Nermin Erbakan'ın yanına defnedilmiştir.
Necmettin Erbakan nereli, doğum ve vefat tarihi nedir?
Sinop doğumludur; 29 Ekim 1926'da dünyaya gelmiş, 27 Şubat 2011'de İstanbul'da vefat etmiştir. Babası Kozanoğlu ailesinden hâkim Mehmet Sabri Bey'dir.
Necmettin Erbakan hangi partileri kurdu?
Milli Görüş çizgisinde birbiri ardına kurulan partilerin lideri olmuştur: Millî Nizam Partisi (MNP), Millî Selamet Partisi (MSP), Refah Partisi (RP), Fazilet Partisi (FP) ve Saadet Partisi (SP).
Necmettin Erbakan ne zaman ve kaçıncı başbakan oldu?
Türkiye'nin 23. başbakanı olarak 54. Hükümet'te (Refah-Yol koalisyonu) görev yaptı. Refah Partisi-Doğru Yol Partisi ortaklığındaki bu hükümet 28 Haziran 1996'da güvenoyu aldı, 30 Haziran 1997'de sona erdi. Tansu Çiller başbakan yardımcısı ve dışişleri bakanıydı.
Necmettin Erbakan'a neden 'Hoca' deniyordu?
Akademik geçmişinden dolayı. İstanbul Teknik Üniversitesi'nde profesör olarak ders vermiş bir makine/motor mühendisiydi; bu nedenle siyasette de yaygın olarak 'Hoca' lakabıyla anılmıştır.
Necmettin Erbakan'ın mühendislik eğitimi ve Gümüş Motor'la bağı nedir?
1948'de İstanbul Teknik Üniversitesi Makine Fakültesi'nden mezun oldu, ardından Almanya'da RWTH Aachen Üniversitesi'nde doktora yaptı ve Deutz AG'de Ar-Ge alanında çalıştı. Türkiye'ye dönünce, 1956'da kurulan ve ülkenin ilk yerli motor üretim tesislerinden sayılan Gümüş Motor Fabrikası'nın kuruluşunda öncü rol oynadı.
D-8 nedir ve Necmettin Erbakan'ın rolü neydi?
D-8 (Gelişen Sekiz / Developing 8), başbakanlığı döneminde 1997'de hayata geçirilen, çoğunluğu Müslüman sekiz ülke arasında ekonomik iş birliğini amaçlayan oluşumdur. Üyeleri Türkiye, İran, Pakistan, Bangladeş, Malezya, Endonezya, Mısır ve Nijerya'dır. Erbakan bu girişimin fikir öncüsü kabul edilir.
Necmettin Erbakan'ın eşi ve çocukları kimlerdir?
Eşi Nermin Erbakan'dır (1943-2005); 1967'de evlenmişlerdir. Üç çocukları oldu: Zeynep, Elif ve Fatih. Oğlu Fatih Erbakan da Milli Görüş çizgisini sürdüren bir parti liderdir.
Necmettin Erbakan neden başbakanlıktan ayrıldı, 28 Şubat ile ilişkisi nedir?
28 Şubat 1997'de yaşanan ve 'postmodern darbe' olarak anılan süreçte askeri baskı öne çıktı. Bu ortamda Erbakan, 18 Haziran 1997'de dönemin cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'e istifasını sundu. Sonrasında Anayasa Mahkemesi kararıyla bir dönem siyasi yasaklı kaldı.
