Cevdet Sunay, Türkiye Cumhuriyeti'nin 5. Cumhurbaşkanı olarak görev yapmış, Türk Silahlı Kuvvetleri'nde Genelkurmay Başkanlığı ve Kara Kuvvetleri Komutanlığı unvanlarını üstlenmiş seçkin bir asker ve devlet adamıdır. Askeri kariyerinin ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından cumhurbaşkanı seçilmiş ve 1966-1973 yılları arasında bu görevi yürütmüştür. Cumhurbaşkanlığı görevinin ardından Cumhuriyet Senatosu tabii senatörü olarak yasama faaliyetlerinde bulunmuştur.
Bu biyografi; kamuya açık ve doğrulanabilir haber, ansiklopedi ve resmî kaynaklardan derlenmiştir. Bilgilerde zamanla değişiklik olabilir; önemli konularda birincil kaynaktan teyit edilmesi önerilir.
👤 Tek Bakışta Cevdet Sunay
| Adı Soyadı | Cevdet Sunay |
| Mevcut Görevi | Milletvekili |
| Eğitim Durumu | İlk ve orta öğrenimini Erzurum, Kerkük ve Edirne'de tamamlamıştır. Ardından Kuleli Askerî Lisesinden mezun olmuştur. 1927 yılında Harp Okulu öğrenimini tamamlamış, 1930 yılında ise Harp Akademisini bitirerek mezun olmuştur. |
| Doğum Tarihi | 1899-02-10 |
| Doğum Yeri / Aslen | Erzurum |
📅 Kronolojik Özgeçmişi ve Kariyeri
- 1917 : Subay namzedi olarak orduya katıldı ve Birinci Dünya Savaşı sırasında Sina ve Filistin Cephesi'nde görev aldı.
- 1918 : Savaş esnasında İngiliz kuvvetlerine esir düşerek Mısır'a götürüldü.
- 1920-1923 : Esaretten döndükten sonra Türk Kurtuluş Savaşı'na katılarak Güney Cephesi ve ardından Batı Cephesi'nde aktif görevler üstlendi.
- 1949 : Tuğgeneral rütbesine terfi etti. Bu rütbe ile 3. Zırhlı Tugay Komutanlığı ve Genelkurmay Harekât Daire Başkanlığı görevlerini yürüttü.
- 1952 : Tümgeneral rütbesine terfi etti. Bu rütbe ile Genelkurmay Harekât Daire Başkanlığı ve 33. Tümen Komutanlığı görevlerinde bulundu.
- 1955 : Korgeneral rütbesine terfi etti. Bu rütbe ile 9. Kolordu Komutanlığı, Genelkurmay Harekât Başkanlığı ve Genelkurmay II. Başkanlığı görevlerini üstlendi.
- 1958 : Orgeneral rütbesine terfi etti. Bu rütbede Genelkurmay II. Başkanlığı ve Kara Kuvvetleri Komutanlığı görevlerini yürüttü.
- 1960-1966 : 2 Ağustos 1960 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı görevine atandı ve 15 Mart 1966 tarihine kadar bu görevi sürdürerek kendi isteğiyle emekli oldu.
- 1966 : Emekliliğinin ardından kontenjan senatörü seçildi.
- 1966-1973 : Cemal Gürsel'in rahatsızlığı sebebiyle görevden ayrılması üzerine, 28 Mart 1966'da Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Türkiye'nin 5. Cumhurbaşkanı seçildi ve 7 yıllık görev süresini 28 Mart 1973'te tamamladı.
- 1973-1980 : Cumhurbaşkanlığı süresinin bitimiyle birlikte Cumhuriyet Senatosu tabii senatörü olarak göreve başladı ve bu görevini 12 Eylül 1980 askeri müdahalesine kadar sürdürdü.
🏆 Önemli Projeleri, Eserleri ve Başarıları
- Birinci Dünya Savaşı'nda Sina ve Filistin Cephesi'nde muharip olarak görev yapmıştır. [1]
- Türk Kurtuluş Savaşı'na katılarak Güney ve Batı cephelerinde vatan savunmasında aktif rol almıştır. [2]
- Türk Silahlı Kuvvetleri'nde Orgeneral rütbesine ulaşarak Kara Kuvvetleri Komutanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı gibi en üst düzey askeri makamlarda bulunmuştur. [3]
- Türkiye Cumhuriyeti'nin 5. Cumhurbaşkanı olarak 7 yıl boyunca devletin en üst makamında başarıyla görev yapmıştır. [4]
- Cumhurbaşkanlığı döneminde Çankaya ile hükümet arasında uyumlu bir çalışma ortamı tesis ederek ülkenin siyasi istikrarına katkı sağlamıştır. [5]
💡 Kesinleşmemiş ve Merak Edilen Bilgiler
Kaynaklarda ve kamuoyunda dile getirilen, kesinleşmemiş bazı bilgiler:
- Halk arasında, sıkı askeri disiplinden gelen ciddi ve mesafeli bir kişilik olarak anlatılır; 'paşa cumhurbaşkanı' imajı bu yönüyle öne çıkar.
- Anlatılanlara göre kendisine 'baba', 'beyefendi', 'paşam' gibi hitaplarla seslenilmesini istememiş; resmi ve sade bir üslubu tercih ettiği söylenir (bu ayrıntı kesin olmamakla birlikte dönem kaynaklarında sıkça geçer).
- Bazı kaynaklara göre I. Dünya Savaşı sırasında Filistin cephesinde savaşmış ve bir süre esaret hayatı yaşamış; bu erken dönem, sonraki disiplinli karakterinin şekillenmesinde etkili görülür.
- Söylentilere göre görev süresinin sonunda anayasa değişikliğiyle sürenin uzatılması gündeme gelmiş, ancak bu öneri Meclis'te kabul görmemiştir; bu ayrıntının siyasi yorumlarda farklı aktarıldığı olur.
- Taraftarı olan kesimler onu 'askerden devlet adamlığına geçişin' örneği olarak anarken, kariyerinin çalkantılı bir siyasi döneme denk gelmesi kamuoyu algısını bölmüştür.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Cevdet Sunay nereli, nerede doğdu?
Cevdet Sunay 1899 yılında dönemin Trabzon vilayetine bağlı Çaykara'da (Ataköy) doğdu. Bu nedenle Trabzonlu olarak bilinir. Babası Alay Müftüsü İslam Sabri Efendi, annesi Hatice Hanım'dır.
Cevdet Sunay'ın asıl mesleği neydi?
Sunay meslekten askerdi. Kuleli Askeri Lisesi'nin ardından Harp Okulu'nu ve Harp Akademisi'ni bitirdi; ordu içinde basamak basamak yükselerek Orgeneral rütbesine ulaştı. Siyasete cumhurbaşkanlığıyla girdi.
Cevdet Sunay kaçıncı cumhurbaşkanıdır ve hangi yıllarda görev yaptı?
Türkiye'nin 5. Cumhurbaşkanıdır. 28 Mart 1966'da TBMM tarafından seçildi ve yedi yıllık görev süresini tamamlayarak 28 Mart 1973'te görevi bıraktı.
Cevdet Sunay cumhurbaşkanı olmadan önce hangi görevde bulundu?
Cumhurbaşkanlığından önce Türk Silahlı Kuvvetleri'nde Genelkurmay Başkanı olarak görev yaptı. 27 Mayıs 1960 sürecinin ardından bu göreve getirildi ve 1966'da cumhurbaşkanı seçilene kadar Genelkurmay Başkanlığı'nı sürdürdü.
12 Mart 1971 Muhtırası Cevdet Sunay döneminde mi yaşandı?
Evet. Türk siyasi tarihinin kritik dönüm noktalarından olan 12 Mart 1971 Muhtırası, Sunay'ın cumhurbaşkanlığı döneminde verildi ve muhtıra sonrasında Süleyman Demirel hükümeti istifa etti.
Cevdet Sunay cumhurbaşkanlığından sonra ne yaptı?
Görev süresi 1973'te sona erdikten sonra, eski cumhurbaşkanlarına tanınan hakla Cumhuriyet Senatosu'nda kontenjan (tabii/atanmış) senatör olarak siyasi hayatta kalmaya devam etti.
Cevdet Sunay'ın ailesi ve çocukları var mıydı?
1929'da Atıfet Hanım ile evlendi. Kaynaklarda çocukları olduğu belirtilir; kesin isim ve sayı ayrıntılarında bazı kaynaklar arasında farklılıklar bulunabildiği için bu ayrıntıyı tek bir kaynağa dayanarak kesinleştirmek doğru olmaz.
Cevdet Sunay ne zaman vefat etti ve mezarı nerede?
22 Mayıs 1982'de İstanbul'da vefat etti. Naaşı önce Ankara Cebeci Asri Mezarlığı'na defnedildi, ardından 1988'de Ankara'daki Devlet Mezarlığı'na nakledildi.
