Türkiye'de son 24 saatte internet kullanıcıları neden aniden Kuzey Afrika'nın kapısı Fas ile Karayipler'in zorlu coğrafyası Haiti'yi aramaya başladı? Ticaret Bakanlığı'nın yeni ihracat destek paketi açıklamasıyla bu iki ülkenin adı aynı anda masaya geldi. Türkiye, 2026 yılında geleneksel pazarların dışına çıkarak dijital servisler ve yerli yazılımlarla yeni ülkelere açılma stratejisini hızlandırıyor.
İşin aslı, Resmi Gazete'de yayımlanan yeni nesil ihracat destekleri genelgesinde yatıyor. Ticaret Bakanlığı, Fas ile olan Serbest Ticaret Anlaşması'nın (STA) kapsamını genişleterek dijital hizmetleri ve yerli yazılımları da bu sürece dahil etti. Haiti tarafında ise, AFAD koordinasyonunda yürütülen lojistik ve altyapı projelerinde Türk mühendislik yazılımlarının kullanılması kararlaştırıldı. Bu iki gelişme, yerli teknoloji üreticileri için milyarlarca dolarlık yeni pazar kapılarını aralıyor.
TÜİK tarafından açıklanan son dış ticaret istatistiklerine göre, Türkiye'nin Fas'a olan ihracatı yıllık bazda %12 artış gösterdi. Bu artışın arkasında sadece tekstil veya otomotiv yok. Yerli finansal teknolojiler (fintech) ve e-ticaret altyapı sağlayıcıları, Fas pazarında ciddi bir hakimiyet kurmaya başladı. Fas hükümetinin dijital dönüşüm hamlesi, Türk yazılımcılar için adeta bir can suyu oldu.
Haiti ise ilk bakışta uzak ve riskli bir pazar gibi görünebilir. Ancak durum oldukça farklı. Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) ödemeler dengesi raporlarında, Karayip bölgesine yönelik hizmet ihracatı kalemlerinde dikkat çekici bir hareketlilik göze çarpıyor. Türkiye, Haiti'nin yeniden yapılanma sürecinde kritik rol oynayan telekomünikasyon ve veri merkezi kurulumu projelerinde teknoloji tedarikçisi rolünü üstleniyor.
Yerli teknoloji girişimleri için bu iki pazarın sunduğu fırsatları daha yakından incelemek gerekiyor. İki ülkenin de kendine has dinamikleri ve dijitalleşme ihtiyaçları bulunuyor. İşte Türk yazılım ve donanım sektörünün bu pazarlarda odaklandığı ana başlıklar:
| Pazar | Odak Sektörler | Stratejik Avantaj |
|---|---|---|
| Fas | Fintech, E-Ticaret, Mobil Bankacılık | Kuzey Afrika ve Avrupa'ya açılan kapı olması |
| Haiti | Afet Yönetimi, Telekomünikasyon, Altyapı | Latin Amerika pazarı için test alanı (sandbox) |
- Fas Dijital Finans Pazarı: Fas'ta mobil bankacılık ve mikro-ödeme sistemlerine olan talep artıyor. Türk fintech girişimleri, yerel bankalarla ortaklıklar kurarak ödeme geçidi yazılımları ihraç ediyor.
- Haiti Altyapı ve Haberleşme: Doğal afetlerden etkilenen Haiti'de, afet yönetim yazılımları ve uydu tabanlı haberleşme sistemleri Türkiye'deki savunma ve teknoloji firmaları tarafından kuruluyor.
- E-Ticaret Entegrasyonları: Her iki ülkede de yerel KOBİ'lerin küresel pazara açılması için Türk e-ticaret altyapı paketleri tercih ediliyor.
Fas ile yapılan ticaretin hukuki altyapısı da güçleniyor. Resmi Gazete'de yayımlanan uluslararası anlaşmalar, iki ülke arasındaki gümrük süreçlerini dijitalleştirmeyi hedefliyor. Blokzincir tabanlı menşe şahadetnamesi uygulamaları sayesinde, Türkiye'den Fas'a giden bir yazılım lisansı veya teknolojik ürün saatler içinde onay alabiliyor. Bu durum operasyonel maliyetleri ciddi oranda düşürüyor.
Haiti pazarında ise risk yönetimi ön plana çıkıyor. Ticaret Bakanlığı, bu coğrafyada iş yapacak teknoloji firmalarına özel sigorta ve garanti fonları sunuyor. Karayipler'deki bu küçük ada ülkesi, Latin Amerika pazarına açılmak isteyen Türk yazılım şirketleri için stratejik bir test alanı (sandbox) vazifesi görüyor. Burada başarıyla uygulanan bir afet yönetim sistemi, tüm bölgeye ihraç edilebiliyor.
Gelişmeleri değerlendiren bilişim sektörü temsilcileri, Türkiye'nin yazılım ihracatında ezber bozduğunu belirtiyor. Sektör uzmanları, "Avrupa ve Amerika pazarlarındaki yoğun rekabet, bizi Fas ve Haiti gibi büyüme potansiyeli yüksek, dijitalleşmeye aç coğrafyalara yönlendiriyor. Bu pazarlarda erken yol alan firmalar, önümüzdeki beş yılın küresel oyuncuları haline gelecektir" diyerek yeni rotanın önemini vurguluyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Fas ile yapılan ticaret anlaşması neleri kapsıyor?
Güncellenen anlaşma, geleneksel ürünlerin yanı sıra dijital hizmetler, yazılım lisansları ve e-ticaret altyapı hizmetlerinde gümrük kolaylıkları ve vergi muafiyetleri sağlıyor.
Haiti'de Türk teknoloji firmaları hangi projeleri yürütüyor?
Türk firmaları Haiti'de özellikle afet yönetimi yazılımları, mobil haberleşme altyapısı ve kamu bilgi sistemlerinin dijitalleştirilmesi projelerinde yer alıyor.
Bu ülkelere ihracat yapan teknoloji firmalarına devlet desteği var mı?
Evet, Ticaret Bakanlığı yeni nesil hizmet ihracatı destekleri kapsamında yazılım, oyun ve fintech firmalarının pazara giriş, reklam ve istihdam giderlerini %70'e varan oranlarda destekliyor.
