Ulaşım sektöründe dijitalleşme yeni bir hukuki tartışmayı beraberinde getirdi. Türkiye genelinde 100 binden fazla sürücüyü ve milyonlarca yolcuyu ilgilendiren Martı TAG ve benzeri paylaşımlı yolculuk sistemlerinin yasal statüsü netleşiyor mu? Resmi makamların son dönemde yaptığı açıklamalar ve hazırlanan raporlar, bu alanda köklü bir yasal düzenlemenin kapıda olduğunu gösteriyor. Sektör temsilcileri ve kamu otoriteleri, vergilendirme ve lisanslama süreçleri üzerinde uzlaşma arıyor.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışmalarda, karbon salınımını azaltacak çevreci ulaşım modelleri önceliklendiriliyor. Resmi Gazete'de yayımlanan ulusal çevre stratejileri doğrultusunda, paylaşımlı araç kullanımının teşvik edilmesi planlanıyor. Ancak bu durumun mevcut taksi esnafı ile yeni nesil platformlar arasındaki dengeyi bozmayacak şekilde kurgulanması hedefleniyor.
Sektördeki son gelişmeleri ve beklenen yasal adımları şu başlıklar altında özetlemek mümkündür:
- Lisanslama Şartları: Platform sağlayıcılarına ve sürücülere belirli mesleki yeterlilik ve sabıka kaydı kontrolü zorunluluğu getirilecek.
- Vergilendirme Altyapısı: Hazine ve Maliye Bakanlığı, paylaşımlı yolculuklardan elde edilen gelirlerin dijital hizmet vergisi kapsamında kayıt altına alınması için teknik çalışma yürütüyor.
- Belediye Yetkileri: Büyükşehir belediyelerine, kendi sınırları içindeki paylaşımlı araç sayılarını ve çalışma saatlerini belirleme yetkisi verilmesi gündemde.
- Yolcu Güvenliği: Yolculuk esnasında oluşabilecek kazalara karşı zorunlu koltuk sigortası ve benzeri güvencelerin kapsamı genişletilecek.
Anayasa Mahkemesi'nin daha önce mülkiyet hakkı ve çalışma hürriyeti kapsamında verdiği kararlar, bu düzenlemelerin hukuki zeminini oluşturuyor. Kamu otoriteleri, serbest piyasa dinamikleri ile kamu düzeni arasındaki hassas dengeyi korumak istiyor. Hazırlanacak yeni yönetmeliğin, kayıt dışı ekonomiyi azaltırken şehir içi trafiği de rahatlatması bekleniyor.
Ulaşım uzmanları, paylaşımlı yolculuk sistemlerinin yasallaşmasının hem istihdama katkı sağlayacağını hem de belediyelerin toplu taşıma yükünü hafifleteceğini belirtiyor. Yakın zamanda Meclis gündemine gelmesi beklenen yasa teklifi, Türkiye'nin dijital dönüşüm sürecindeki en önemli adımlardan biri olacak.
Sıkça Sorulan Sorular
Paylaşımlı yolculuk sistemleri şu an yasal mı?
Mevcut mevzuatta bu sistemleri doğrudan tanımlayan bir yasa bulunmamaktadır. Ancak ilgili bakanlıklar yasal altyapıyı oluşturmak için yeni bir yönetmelik üzerinde çalışmaktadır.
Yeni düzenleme ile vergilendirme nasıl olacak?
Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın çalışmasına göre, platformlar üzerinden yapılan her yolculuktan dijital hizmet vergisi alınması ve gelirlerin kayıt altına alınması planlanmaktadır.
Sürücüler için hangi şartlar getirilecek?
Sürücülerin belirli mesleki yeterlilik belgelerine sahip olması, sabıka kaydı kontrolünden geçmesi ve araçların belirli güvenlik standartlarını karşılaması zorunlu olacak.
