Türkiye'nin dış ticaret partnerleri arasındaki coğrafi çeşitlilik artarken, Güney Amerika ve Orta Doğu aksındaki iki ülke ile olan ekonomik ilişkiler son aylarda radikal bir değişim gösterdi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan güncel dış ticaret istatistikleri, Uruguay ve Suudi Arabistan ile olan toplam ticaret hacminin 2026 yılının ilk çeyreğinde 1,8 milyar dolar sınırını aştığını gösteriyor. Bu ani yükselişin arkasında yatan temel nedenler, gıda tedarik zincirindeki dönüşüm ve ikili gümrük muafiyeti anlaşmaları olarak öne çıkıyor.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ödemeler dengesi raporlarında da kendine yer bulan bu hareketlilik, özellikle hizmet ihracatı ve lojistik yatırımlarıyla destekleniyor. Türkiye'nin Uruguay'dan gerçekleştirdiği tarım ve hayvancılık ithalatı, iç piyasadaki arz güvenliğini sağlamada kritik bir rol oynamaya başladı. Ticaret Bakanlığı'nın resmi tebliğleri doğrultusunda kolaylaştırılan ithalat prosedürleri, iki ülke arasındaki deniz yolu taşımacılığını son altı ayda iki katına çıkardı.
Dış Ticaret Değişim Verileri (2026 İlk Yarı)
- Suudi Arabistan İhracat Artışı: %54 (Kimyevi maddeler ve hazır giyim)
- Uruguay İthalat Hacmi: 420 Milyon Dolar (Canlı hayvan ve tarım ürünleri)
- Toplam Cari İşlemler Etkisi: +1.2 Milyar Dolar
Suudi Arabistan cephesinde ise durum daha çok Türk müteahhitlik sektörü ve sanayi mamulleri ihracatı üzerinden şekilleniyor. Resmi Gazete'de yayımlanan uluslararası işbirliği anlaşmalarının yürürlüğe girmesiyle birlikte, Türk firmalarının Riyad merkezli altyapı projelerinden aldığı pay ciddi oranda arttı. TCMB verilerine göre, Körfez bölgesinden Türkiye'ye yönelen doğrudan yatırımlarda Suudi Arabistan menşeli fonların payı %18'e ulaştı.
Uruguay ile yürütülen ticari ilişkilerde ise en büyük kalemi hayvansal ürünler oluşturuyor. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın kontrol belgelerine göre, Uruguay'dan ithal edilen besilik sığırların Türkiye'deki kırmızı et piyasasında fiyat istikrarı oluşturması hedefleniyor. Bu ticaret ağı, sadece ithalatla sınırlı kalmayıp Türkiye'nin Güney Amerika ülkelerine yönelik tekstil ve otomotiv yan sanayi ihracatını da tetikliyor.
Saha gözlemlerimize göre, Türkiye'nin geleneksel pazarı olan Avrupa Birliği dışındaki bu arayışlarının makro ekonomik dengeleri korumada tampon görevi gördüğünü söyleyebiliriz. Suudi Arabistan ile sağlanan finansal mutabakatlar ve Uruguay ile kurulan lojistik köprü, Türkiye'nin cari açık yönetiminde elini güçlendiriyor. Ticaret Bakanlığı, önümüzdeki dönemde her iki ülke ile olan serbest ticaret müzakerelerinin kapsamının genişletileceğini öngörüyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye'nin Uruguay'dan yaptığı ithalatın ana kalemi nedir?
Türkiye'nin Uruguay'dan gerçekleştirdiği ithalatın çok büyük bir kısmını canlı hayvan, hayvansal ürünler ve tarımsal ham maddeler oluşturmaktadır. Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre bu ithalat, iç piyasadaki arz-talep dengesini düzenlemek amacıyla yürütülmektedir.
Suudi Arabistan ile ticaret hacmi neden hızlı yükseldi?
Resmi Gazete'de yayımlanan ikili ekonomik işbirliği anlaşmaları ve gümrük süreçlerinin kolaylaştırılması, Türk müteahhitlik sektörü ile kimya-tekstil üreticilerinin Suudi Arabistan pazarındaki payını doğrudan artırmıştır.
Bu ticaret hareketliliğinin TCMB rezervlerine etkisi nedir?
Körfez ülkelerinden gelen doğrudan yatırımlar ve artan ihracat gelirleri, TCMB'nin ödemeler dengesi verilerinde net hata noksan ve doğrudan yatırımlar kalemlerini pozitif yönde etkileyerek döviz rezervlerine katkı sağlamaktadır.
