Küresel finans piyasalarında ons altın fiyatının hızla yükselmesiyle birlikte Türkiye'deki yatırımcılar arama motorlarında yoğun şekilde bu veriyi sorgulamaya başladı. Peki, ons altındaki bu ani hareketliliğin arkasında yatan temel makroekonomik gerekçeler nelerdir ve bu durum yurt içi piyasaları nasıl etkiliyor? Yatırımcıların güvenli liman arayışı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) haftalık para ve banka istatistikleri ile TÜİK tüketici fiyat endeksi verilerinde net bir şekilde kendisini gösteriyor.
Yurt içindeki tasarruf sahipleri, enflasyonist baskılara karşı varlıklarını korumak amacıyla geleneksel olarak altına yöneliyor. TÜİK tarafından açıklanan son tüketici fiyat endeksi verileri, yıllık enflasyonun yüksek seyrini koruduğunu gösterirken, reel getiri arayışındaki vatandaşlar için ons altın fiyatı birincil gösterge haline geldi. Küresel ons fiyatı ile dolar/TL kuru üzerinden hesaplanan gram altın, yurt içi yerleşiklerin portföy tercihlerinde ağırlığını artırmaya devam ediyor.
TCMB rezervlerindeki altın mevcudiyeti ve bankacılık sistemindeki altın mevduatları da bu eğilimi destekler niteliktedir. Merkez Bankası'nın yayınladığı uluslararası rezervler ve döviz likiditesi verilerine göre, resmi rezerv varlıkları içinde altın rezervlerinin payı stratejik bir seviyede tutuluyor. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) haftalık bültenlerinde yer alan altın mevduat hacmi, bireysel yatırımcıların dijital altın hesaplarına olan ilgisinin sürdüğünü kanıtlıyor.
Yatırım Araçlarının Dönemsel Performansı (%)
Aşağıdaki grafik, yurt içi yerleşiklerin tercih ettiği temel finansal araçların dönemsel getiri performansını ve altına yönelimin arkasındaki reel getiri motivasyonunu göstermektedir.
Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü verileri de fiziki altın talebindeki artışı doğrulamaktadır. Cumhuriyet altını ve çeyrek altın üretimine yönelik Darphane matbaa verileri, özellikle ons altının küresel piyasalarda değer kazandığı dönemlerde üretim kapasitesinin tam sınırına ulaştığını gösteriyor. Bu durum, fiziki altın teslimatlarında zaman zaman piyasada primli fiyat oluşmasına yol açıyor.
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ihraç edilen altına dayalı devlet iç borçlanma senetleri (kira sertifikaları) ise finansal sistem içinde altını tutmak isteyen yatırımcılar için alternatif bir enstrüman sunuyor. Bakanlığın resmi duyurularında yer alan ihraç takvimleri, bireysel yatırımcılara yönelik altın tahvili ihraçlarının yüksek talep topladığını ortaya koyuyor. Bu yöntemle yastık altındaki altınların ekonomiye kazandırılması hedefleniyor.
Küresel ölçekte ise ons altını yukarı taşıyan ana etmenler arasında büyük merkez bankalarının faiz indirim süreçlerine ilişkin beklentiler ve jeopolitik riskler yer alıyor. ABD Merkez Bankası (Fed) ve Avrupa Merkez Bankası (ECB) para politikası kararları, ons altının yönünü belirlemede en büyük ağırlığa sahip. Küresel tahvil faizlerindeki gerileme, faiz getirisi olmayan ons altını yatırımcılar gözünde daha cazip kılıyor.
Yurt içinde enflasyona karşı korunma refleksi ile küresel piyasalardaki ons altın rallisi birleştiğinde, Türk yatırımcısının altına olan ilgisi kaçınılmaz olarak zirveye ulaşıyor. TCMB'nin sıkı para politikası adımları ve TÜİK'in enflasyon verileri yakından izlenirken, ons altındaki dalgalanmalar iç piyasadaki gram altın fiyatlamasını doğrudan şekillendirmeye devam edecektir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ons altın fiyatı yurt içindeki altın fiyatlarını nasıl etkiler?
Gram altın fiyatı, ons altın fiyatı ve dolar/TL kurunun çarpımı ile hesaplanır. Bu nedenle küresel piyasalarda ons altın değer kazandığında, yurt içinde dolar kuru sabit kalsa dahi gram altın fiyatı yükselir.
Darphane altın üretimi talebi karşılamakta yetersiz kalırsa ne olur?
Fiziki altın talebinin çok yoğun olduğu dönemlerde Darphane üretimi yetersiz kalırsa, piyasada satılan çeyrek ve cumhuriyet altınlarında işçilik primi yükselir. Bu durum, fiziki altının piyasa fiyatı ile teorik fiyatı arasında fark oluşmasına neden olur.
Altına dayalı devlet iç borçlanma senetlerinin avantajı nedir?
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ihraç edilen bu senetler, yatırımcılara altın fiyatındaki artışa ek olarak belirli dönemlerde altın cinsinden faiz veya kira getirisi sağlar. Ayrıca bu kazançlar devlet güvencesi altındadır.
