Türkiye genelinde konut kira fiyatlarındaki dalgalanma devam ederken, milyonlarca kiracı imzaladıkları sözleşmelerdeki gizli risklerin farkına varmıyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan enflasyon verileri kira artış sınırını belirlese de, mülk sahipleri tahliye taahhütnameleri ile bu sınırları aşmanın yollarını arıyor. Peki, yeni bir eve taşınırken imzaladığınız o belgeler sizi bir günde evsiz bırakabilir mi? Bu sorunun yanıtı, Türk Borçlar Kanunu kapsamında düzenlenen tahliye taahhütnamesinin veriliş şeklinde gizlidir.
Hukuki düzenlemelere göre, kira sözleşmesinin imzalandığı gün verilen tahliye taahhütnameleri tamamen geçersizdir. Türk Borçlar Kanunu madde 352 uyarınca, taahhüdün geçerli olabilmesi için kiralananın teslim edilmesinden sonra, kiracının özgür iradesiyle verilmiş olması gerekir. Uygulamada mülk sahiplerinin boş kağıda veya tarihi boş bırakılmış belgelere imza attırdığı sıkça görülmektedir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarına göre, boş kağıda imza atan kiracı, bu belgenin sonradan doldurulacağını kabul etmiş sayılır ve hukuki sorumluluktan kaçamaz.
Kira artış oranlarında ise yasal sınır net bir şekilde çizilmiştir. Adalet Bakanlığı ve Resmi Gazete verilerine göre, geçici %25 artış sınırının sona ermesinin ardından yeniden TÜFE on iki aylık ortalaması sistemine geçilmiştir. Türk Borçlar Kanunu madde 344 uyarınca taraflar, bu oranın üzerinde bir artış kararlaştıramaz. Bu kuralın dışına çıkan sözleşme hükümleri kısmi olarak geçersiz kabul edilir ve kiracı yasal sınır üzerinden ödeme yapmaya devam edebilir.
| Kriter | Yasal Sınır / Şart | Dikkat Edilmesi Gerekenler |
|---|---|---|
| Tahliye Taahhüdü Tarihi | Sözleşmeden sonraki bir tarih olmalı | Boş kağıda veya tarihi boş bırakılan belgelere kesinlikle imza atmayın. |
| Şekil Şartı | Yazılı olmak zorunda | Sözlü tahliye taahhütleri hukuken geçersizdir. |
| Kira Artış Oranı | 12 Aylık TÜFE Ortalaması | TÜİK verilerinin üzerinde talep edilen artışlar yasal dayanaktan yoksundur. |
| Depozito Sınırı | En fazla 3 aylık kira bedeli | Depozito, vadeli bir tasarruf hesabına yatırılmalıdır (TBK m. 342). |
Kira ilişkisinde hak kaybı yaşamamak için her iki belgenin de eş zamanlı imzalanmaması hayati önem taşır. Kiracılar, imzaladıkları her belgenin bir nüshasını saklamalı ve ödemelerini banka kanalıyla, açıklama kısmına ilgili ayın kira bedeli olduğunu belirterek yapmalıdır. Yargıtay kararları, usulüne uygun yapılmayan tahliye taleplerini reddederek kiracı lehine koruma sağlamaktadır.
