Kira piyasasında konut bulma sürecinde olan milyonlarca vatandaşı yakından ilgilendiren hukuki bir tuzak bulunuyor. Ev sahiplerinin kiralama aşamasında dayattığı belgeler, ilerleyen süreçte kiracıların haklarını tamamen kaybetmesine yol açabiliyor. Peki, imzaladığınız o belgenin sizi bir günde evsiz bırakabileceğini biliyor musunuz? Türk Borçlar Kanunu kapsamında kiracıların yasal haklarını koruyan mekanizmalar bulunsa da bilinçsizce atılan tek bir imza tüm bu koruma kalkanını ortadan kaldırıyor.
Bahsedilen bu büyük risk, uygulamada sıklıkla karşılaşılan tahliye taahhütnamesidir. Ev sahipleri, kira sözleşmesi imzalarken dikkat edilecekler listesinin en başına bu belgeyi koymaktadır. Ancak yasal düzenlemelere göre, kira sözleşmesiyle aynı gün imzalanan tahliye taahhütnamesi geçersiz kabul edilmektedir. Kanun koyucu, kiracının sözleşme anındaki zor durumundan yararlanılmasını engellemeyi amaçlamaktadır. Bu nedenle taahhütnamenin, sözleşmenin kurulmasından makul bir süre sonra serbest iradeyle verilmesi şarttır.
Sosyal medyada yayılan en büyük yanlış bilgi, boş tahliye taahhütnamesi iptali konusunun çok kolay olduğudur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarına göre, boş kağıda veya boş bırakılan alanları olan bir belgeye imza atan kişi, bunun sonradan doldurulacağını kabul etmiş sayılır. Yani ev sahibi boş bırakılan tahliye tarihini sonradan kendi istediği gibi doldursa bile, imza kiracıya ait olduğu için belge hukuken geçerli kabul edilmektedir. Bu durumda kiracı, belgenin anlaşmaya aykırı doldurulduğunu yazılı delille ispat etmek zorundadır ki bu da uygulamada neredeyse imkansızdır.
Kiracı tahliye şartları çerçevesinde kendinizi güvenceye almak için imza atarken son derece dikkatli olmanız gerekir. Belgede mutlaka tanzim (düzenleme) tarihi ve tahliye tarihinin açıkça yazılı olması şarttır. Bu tarihlerin el yazısı ile doldurulması ve tarafların imzalarının bulunması güvenliği artırır. Ayrıca aile konutu niteliğindeki taşınmazlarda, diğer eşin açık rızası olmadan verilen tahliye taahhütnameleri hakkında da yargı yoluna başvurulabilmektedir.
Aşağıdaki tabloda, Yargıtay kriterleri ve Türk Borçlar Kanunu uyarınca bir tahliye taahhütnamesinin geçerlilik sınırları net bir şekilde gösterilmiştir:
| Geçerlilik Şartı | Kiracıyı Koruyan Detay / Yargıtay Kriteri |
|---|---|
| Yazılı Olma Şartı | Taahhütnamenin adi yazılı veya noterlikçe düzenleme şeklinde yapılması zorunludur. Sözlü taahhütler geçersizdir. |
| Tarih Unsuru | Düzenleme tarihi ile tahliye tarihi belgede açıkça yer almalıdır. Boş bırakılan tarihler kiracı aleyhine sonuç doğurur. |
| Serbest İrade | Sözleşme ile aynı gün imzalanan taahhütler, kiracının baskı altında olduğu kabul edilerek geçersiz sayılır. |
| Eş Rızası | Aile konutu olarak kullanılan evlerde, kira sözleşmesinde adı olmasa dahi diğer eşin rızası alınmalıdır. |
Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanan rehberlerde de belirtildiği üzere, kira uyuşmazlıklarında hak kaybı yaşamamak için her belgenin içeriği okunarak imzalanmalıdır. Ev sahiplerinin tahliye taahhütnamesine dayanarak icra takibi veya dava açma süresi, taahhüt edilen tarihten itibaren bir aydır. Bu süre geçirildikten sonra taahhütnameye dayanarak doğrudan tahliye işlemi yapılamaz.
Sıkça Sorulan Sosyal Sorular
Boş tarihsiz tahliye taahhütnamesi imzalarsam ne olur?
Yargıtay kararlarına göre boş belgeye imza atan kişi, sonradan doldurulan içeriği kabul etmiş sayılır. Bu nedenle belgenin geçersizliğini ispat etmek kiracıya düşer ve tahliye riskiyle karşı karşıya kalınır.
Kira sözleşmesiyle aynı gün imzalanan tahliye taahhütnamesi geçerli midir?
Hayır, geçerli değildir. Kanun gereği taahhütnamenin sözleşme tarihinden daha sonraki bir tarihte, kiracının özgür iradesiyle imzalanmış olması gerekir.
Eşin rızası olmadan imzalanan tahliye taahhütnamesi iptal edilebilir mi?
Eğer kiralanan taşınmaz aile konutu ise ve diğer eşin açık rızası alınmamışsa, rızası olmayan eş mahkemeye başvurarak taahhütnamenin iptalini talep edebilir.
Ev sahibi tahliye taahhütnamesine dayanarak beni ne kadar sürede evden çıkarabilir?
Ev sahibi, taahhüt edilen tahliye tarihinden itibaren bir ay içinde icra dairesine başvurmalı veya tahliye davası açmalıdır. Bu süre aşılırsa taahhütname geçerliliğini yitirir.
