Türkiye genelinde milyonlarca izleyicinin merakla araştırdığı yeni belgesel serisinin çekim yerleri hakkında resmi kurumlardan ilk açıklamalar geldi. Yapımın çekimlerinin hangi hukuki izinlerle ve hangi özel koruma bölgelerinde gerçekleştirildiği sorusu, izleyiciler arasında büyük bir merak uyandırdı. Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu kapsamında verilen özel çekim izinlerinin detaylarını paylaştı. Yapılan resmi açıklamaya göre, projenin çekim aşamalarında ekolojik dengenin korunması amacıyla çok sıkı yasal denetimler uygulandı.
Merakla beklenen yapımın ana çekim merkezleri, Türkiye'nin en sıkı korunan üç farklı milli parkı olarak belirlendi. Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü ile Tarım ve Orman Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen süreçte, çekimlerin büyük bölümü Bolu Yedigöller Milli Parkı, Rize Kaçkar Dağları Milli Parkı ve Antalya Köprülü Kanyon Milli Parkı sınırları içinde gerçekleştirildi. Resmi Gazete'de yayımlanan korunan alanların kullanım usullerine ilişkin yönetmelikler gereği, ekiplerin bu alanlarda motorlu taşıt kullanımı ve gece konaklaması yapması sınırlandırıldı. TÜİK verilerine göre Türkiye'deki milli park alanlarının toplam yüz ölçümü son beş yılda artış gösterirken, bu alanlardaki ticari faaliyetler sıkı izin prosedürlerine tabi tutuluyor.
Belgesel projelerinde ve ticari çekimlerde uyulması gereken yasal yükümlülükler, Çevre Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde şekilleniyor. Doğal sit alanlarında yapılacak her türlü faaliyet, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü iznine bağlıdır. İzin süreçlerinde, çekim yapılacak bölgenin endemik tür haritası inceleniyor ve biyolojik çeşitliliğe zarar verilmeyeceği taahhüt ediliyor. Yasal prosedürlere uyulmaması durumunda, 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca yüksek miktarda idari para cezaları uygulanıyor.
| Çekim Bölgesi | Bağlı Olduğu Kanun | İzin Veren Yetkili Merci | Uygulanan Hukuki Kısıtlama |
|---|---|---|---|
| Yedigöller Milli Parkı | 2873 Sayılı Kanun | Doğa Koruma ve Milli Parklar Gn. Md. | Gece çalışması ve ışık kullanımı yasak |
| Kaçkar Dağları | 2873 Sayılı Kanun | Tarım ve Orman Bakanlığı | Ağır ekipman ve iş makinesi girişi yasak |
| Köprülü Kanyon | 2872 Sayılı Kanun | Tabiat Varlıklarını Koruma Gn. Md. | Su kaynakları çevresinde kimyasal kullanımı yasak |
Milli parklar and korunan alanlarda ticari çekim yapmak isteyen yerli ve yabancı yapım şirketlerinin uyması gereken kurallar, her yıl yayımlanan döner sermaye işletmesi tarifeleri ile belirleniyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından onaylanan tarifelere göre, korunan alan sınırları içinde yapılacak günlük çekimler için belirli bir harç bedeli ödenmesi zorunludur. Bu bedeller, doğrudan korunan alanların bakım, onarım ve koruma faaliyetlerinin finansmanında kullanılıyor. Yapım şirketlerinin, çekim takviminden en az 30 gün önce ilgili valiliklere ve bakanlık il müdürlüklerine başvuru yapması gerekiyor.
Doğal alanları korurken sanatsal üretimleri de aksatmamak adına kurulan bu yasal denge, önümüzdeki süreçte yeni mevzuat düzenlemelerini beraberinde getirebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Milli parklarda belgesel çekmek için nereden izin alınır?
Milli park sınırları içinde yapılacak her türlü ticari ve sanatsal çekim için Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nden yazılı izin alınması zorunludur.
Doğal sit alanlarında izinsiz çekim yapmanın cezası nedir?
2872 sayılı Çevre Kanunu ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca, izinsiz faaliyet gösteren kişi ve kurumlara ağır idari para cezaları uygulanır ve ekipmanlara el konulabilir.
Çekim izin ücretleri nasıl belirlenir?
İzin ücretleri, her yıl Tarım ve Orman Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ortaklaşa belirlenen döner sermaye birim fiyat tarifelerine göre hesaplanır.
